Op zoek naar waarheid

Mormonen en polygamie. Het is een wijdverbreid misverstand. Het is vaak het eerste waar mensen aan denken bij het woord “mormoon”: iemand die er meerdere vrouwen op nahoudt. Veel leden van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen zijn dan ook veel tijd kwijt aan het uitleggen op feestjes en partijen dat ze toch echt maar met één vrouw getrouwd zijn en er ook stiekem geen bijvrouwen op nahouden.

De foto boven dit stukje komt uit de HBO-serie Big Love. Big Love gaat over een fundamentalistische polygame mormonenfamilie uit Utah. Dat leidt vooral tot een hoop gedoe en emoties, wat uiteraard vermakelijke televisie oplevert. Met de werkelijkheid heeft het echter weinig te maken. In de Verenigde Staten zullen ongetwijfeld nog polygame fundamentalisten wonen die hun wortels hebben in het mormonisme, maar de hedendaagse kerkleiders zijn er duidelijk over: zij willen niets te maken hebben met mensen die een meervoudig huwelijk hebben. Als men erachter komt dat leden een meervoudig huwelijk hebben, worden deze geëxcommuniceerd. Zelfs in landen waar het meervoudig huwelijk is toegestaan, leert de kerk dat het huwelijk monogaam moet zijn.

Ook het Boek van Mormon is er glashelder over. Zo staat er in Jacob 2, vers 27: “Daarom, mijn broeders, hoor mij aan, en luister naar het woord van de Heer: want geen enkele man onder u zal meer dan één vrouw hebben; en hij zal geen bijvrouwen hebben.” Dat is klare taal.

Maar waar komt dat misverstand over polygamie dan toch vandaan? Het antwoord op die vraag is simpel. In de begintijd van de Heiligen der Laatste Dagen (halverwege de 19e eeuw) kregen sommige kerkleiders en leden het gebod van God om het meervoudig huwelijk uit te oefenen. Dus toch! Dat gebod werd echter in 1890 weer ingetrokken. Waarom die relatief korte periode waarin polygamie werd toegestaan, nee, zelfs werd geboden? Het antwoord op die vraag is opnieuw te vinden in Jacob 2, maar dan in vers 30. Daarin staat: “Want, zegt de Heer der heerscharen, als Ik voor Mijzelf nageslacht wil doen opstaan, zal Ik mijn volk gebieden; maar anders moeten zij naar deze dingen luisteren.” Ik interpreteer de verzen uit Jacob 2 als volgt: God is tegen polygamie, tenzij Hij het expliciet van mensen verlangt. Maar waarom zou God dat expliciet verlangen?

Voordat ik een antwoord probeer te geven op die vraag, wil ik benadrukken dat polygamie niet een typisch mormoons verschijnsel is. In het Oude Testament komt een aantal heilige profeten voor die meerdere vrouwen hadden. Denk aan Abraham, Jacob en Mozes. Maar goed, dat verklaart nog niet waarom het werd toegestaan. Wat het wellicht wél verklaart, is dat door het meervoudig huwelijk er in de begintijd van de kerk meer kinderen dan normaal werden geboren. Juist in de begintijd was het voor de kerk essentieel om voldoende groot te worden, een kritische massa te bereiken. Andere overwegingen waren wellicht sociaal van aard. Halverwege de 19e eeuw waren er veel arme, alleenstaande vrouwen en weduwen met wezen. Door het meervoudige huwelijk kwamen er simpelweg meer mannen beschikbaar om voor hen te zorgen. Financiële onafhankelijkheid was voor de meeste vrouwen in die tijd helaas niet weggelegd.

Hoe het ook zij, we weten inmiddels dat het gebod tot polygamie halverwege de 19e eeuw leidde tot een hoop gedoe, net als in de serie Big Love. Veel mensen weigerden. Weer anderen verlieten de kerk. Een aantal leden dat niet gelukkig was in een meervoudig huwelijk vroeg een echtscheiding aan.

U merkt dat ik hierboven een paar keer het woord “wellicht” gebruik. Met andere woorden: ik druk mij voorzichtig uit. Wij kunnen in deze tijd speculeren over de achtergrond van polygamie in de 19e eeuw, maar we weten natuurlijk nooit voor de volle 100% hoe het zat. Gods wegen zijn soms ondoorgrondelijk. Wat we inmiddels wél weten, is dat polygamie niet langer is toegestaan in de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen.

Toen ik voor het eerst hoorde over de totstandkoming van het Boek van Mormon, was mijn eerste reactie: yeah, right…

Wat is er aan de hand? In 1822 kreeg een 17-jarige Amerikaanse jongen genaamd Joseph Smith, nadat eerder God en Jezus Christus aan hem waren verschenen, van een engel te horen dat er in een heuvel op het platteland gouden platen lagen verborgen die de geschiedenis bevatten van twee grote beschavingen die zich lang geleden in het oude Amerika hadden gevestigd. Een van deze beschavingen was in het jaar 600 voor Christus naar Amerika gekomen. Joseph Smith kreeg later de opdracht om deze gouden platen van het oud-Egyptisch te vertalen naar het Engels door zijn gezicht te begraven in een hoed waarin hij een zienersteen had geplaatst. Via goddelijke inspiratie slaagde Joseph Smith erin om het Boek van Mormon – dat ongeveer 275.000 woorden bevat – in een periode tussen de 60 en 90 dagen te vertalen, zonder stukken te herschrijven of correcties aan te brengen. Joseph Smith had in zijn leven geen noemenswaardige opleiding gevolgd en was volgens zijn moeder niet eens in staat om een fatsoenlijke brief te schrijven.

Nog voordat ik ook maar één woord van het Boek van Mormon had gelezen, was ik er eigenlijk al klaar mee. De feiten alleen leken mij dermate vergezocht dat ik maar tot één conclusie kon komen. Lariekoek. Apekool. Mystieke onzin, de moeite van het bestuderen niet waard.

Ik was mijn hele leven Katholiek geweest, maar dit voor mij onbekende geloof leek mij dermate bizar dat ik het op op één lijn stelde met Hans en Grietje, Klein Duimpje en Pinokkio. Totdat ik mij met een schok realiseerde dat het Christelijke geloof waarmee ik was opgegroeid voor een buitenstaander net zo veel op het eerste gezicht bizarre elementen bevat. Jezus liep over het water, veranderde water in wijn, bracht doden tot leven en stond uiteindelijk zelf op uit de dood. Toch heeft mij dit niet weerhouden om me mijn hele leven als Christelijk te beschouwen. Sterker nog: het zijn juist die “bizarre” elementen die altijd een wezenskenmerk zijn geweest van mijn geloof, ondanks het feit dat ik een nuchter mens ben, een man van de wetenschap. Maakt dat geen onlosmakelijk deel uit van je geloof: juist het feit dat je gelooft?

En in het verlengde daarvan: waarom zou het zo vergezocht zijn dat zich tweehonderd jaar geleden een wonder heeft voorgedaan als je al je hele leven hebt geloofd dat zich tweeduizend jaar geleden wonderen hebben voorgedaan? Waarom zou God opeens stoppen met het verrichten van wonderen?

Voor mij was het duidelijk. Ofwel ik kieperde alle religies uit het raam, ofwel ik gaf het Boek van Mormon op zijn minst een kans. En dat is precies wat ik heb gedaan. Dit Boek van Mormon heeft me gegrepen en nooit meer losgelaten. Daarover later meer.

Er is zo veel om over te schrijven als beginnende blogger en lid van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen. Dat wist de grondlegger, Joseph Smith, ook toen hij in 1842 een brief schreef aan John Wenthworth, de eigenaar van de krant Chicago Democrat. Die brief was een reactie op de vraag van een van de vrienden van Wenthworth, die een artikel aan het schrijven was en meer wilde weten over het mormonisme. De brief eindigde met een passage, die later bekend werd onder de naam “Geloofsartikelen”. Daarin wilde Joseph Smith de belangrijkste punten van het geloof op een rijtje zetten. Je zou het een management samenvatting kunnen noemen, al betwijfel ik of ze dat woord in de negentiende eeuw al kenden. Hieronder neem ik de complete tekst van deze Geloofsartikelen op.

Over deze Geloofsartikelen valt heel veel te zeggen, maar ik noem alvast een paar zaken die er voor mij uit springen.

Allereerst: “wij geloven dat de mens zal worden gestraft voor zijn eigen zonden en niet voor Adams overtreding”. Vrijwel alle Christelijke kerken onderschrijven het zogenaamde leerstuk van de erfzonde: zelfs kleine kinderen zijn al verdorven omdat Adam en Eva van de verboden vrucht aten. Ik heb dat altijd een moeilijk te accepteren leerstuk gevonden. Gelukkig veegt Joseph Smith hier de vloer mee aan. Elk mens is verantwoordelijk voor zijn eigen daden, niet voor die van zijn voorouders.

Dan: “wij kennen alle mensen het recht toe om te aanbidden waar, hoe of wat zij willen”. Ik vind dat een heerlijk liberale en tolerante uitspraak.

En tot slot mijn favoriet: “wij geloven alles, wij hopen alles, wij hebben veel verdragen en hopen alles te kunnen verdragen. Als er iets deugdzaam, lieflijk of eerzaam of prijzenswaardig is, dan streven wij dat na”. Ik hou van de positiviteit die uit deze passage spreekt, vooral uit de laatste zin. Een zin om je aan vast te klampen, ook al snap je nog heel veel dingen in het leven niet. Die zin werkt als een toetssteen: als iets goed is, dan komt het van God, en is het het nastreven waard.

DE GELOOFSARTIKELEN

VAN DE KERK VAN JEZUS CHRISTUS VAN DE HEILIGEN DER LAATSTE DAGEN

HOOFDSTUK 1

1 Wij ^ageloven in ^bGod, de eeuwige Vader, en in zijn ^cZoon, Jezus Christus, en in de ^dHeilige Geest.

2 Wij geloven dat de mens zal worden gestraft voor zijn ^aeigenzonden en niet voor ^bAdams overtreding.

3 Wij geloven dat door de ^averzoening van Christus de gehele mensheid kan worden ^bgered door ^cgehoorzaamheid aan de ^dwetten en verordeningen van het ^eevangelie.

4 Wij geloven dat de eerste beginselen en ^averordeningen van het evangelie zijn: ten eerste, ^bgeloof in de Heer Jezus Christus; ten tweede, ^cbekering; ten derde, ^ddoop door onderdompeling tot ^evergeving van zonden; ten vierde, ^fhandoplegging voor de ^ggave van de Heilige Geest.

5 Wij geloven dat iemand van Godswege moet worden ^ageroepen, door ^bprofetie en door ^chandoplegging van hen die daartoe het ^dgezag bezitten, om het evangelie te ^eprediken en de ^fverordeningen ervan te bedienen.

6 Wij geloven in dezelfde ^aorganisatie die in de vroegchristelijke kerk bestond, namelijk: ^bapostelen, ^cprofeten, ^dherders, leraars, ^eevangelisten enzovoort.

7 Wij geloven in de ^agave van ^btalen, ^cprofetie, ^dopenbaring, ^evisioenen, ^fgezondmaking, ^guitleg van talen enzovoort.

8 Wij geloven dat de ^aBijbel het ^bwoord van God is, voor zover die juist is ^cvertaald; wij geloven ook dat het ^dBoek van Mormon het woord van God is.

9 Wij geloven alles wat God heeft ^ageopenbaard, alles wat Hij nu openbaart, en wij geloven dat Hij nog vele grote en belangrijke dingen aangaande het koninkrijk van God zal ^bopenbaren.

10 Wij geloven in de letterlijke ^avergadering van Israël en in de herstelling van de ^btien stammen; dat ^cZion (het nieuwe Jeruzalem) op het Amerikaanse continent zal worden gebouwd; dat Christus persoonlijk op aarde zal ^dregeren; en dat de aarde zal worden ^evernieuwd en haar ^fparadijselijke ^gheerlijkheid zal ontvangen.

11 Wij eisen het goed ^arecht de almachtige God te aanbidden volgens de ^bstem van ons eigen ^cgeweten, en kennen alle mensen hetzelfde goed recht toe: laat hen ^daanbidden hoe, waar of wat zij willen.

12 Wij geloven onderdanig te moeten zijn aan koningen, presidenten, heersers en magistraten, door het gehoorzamen, eerbiedigen en hooghouden van de ^awet.

13 Wij geloven ^aeerlijk te moeten zijn, trouw, ^bkuis, welwillend, deugdzaam, en ^cgoed te moeten doen aan alle mensen; ja, we mogen zeggen dat we de ^daansporing van Paulus volgen: wij geloven alles, wij ^ehopen alles, wij hebben veel verdragen en hopen alles te kunnen ^fverdragen. Als er iets ^gdeugdzaam, liefelijk, of eerzaam of prijzenswaardig is, dan streven wij dat na.

Joseph Smith.

• 

De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen. Ik geef toe: dat is een hele mond vol. De kortere naam van de Kerk, de mormoonse kerk, is bij veel mensen beter bekend. Sinds een aantal jaar ontmoedigt de kerkleiding echter de (kortere) namen mormoonse kerk, mormonen en mormonisme. En daar zit wat in. Voor een kerk waar het om Jezus Christus draait, is het natuurlijk heel mooi als die spil van ons geloof ook terugkomt in de naam ervan. Maar onpraktisch is het wel. We hebben het over katholieken, protestanten, moslims, boeddhisten en eh… leden van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen. Ik zal mijn best doen om de naam van onze kerk consequent te gebruiken, maar vergeeft u mij alstublieft als er een keer een “mormoonse” term doorheen glipt. Het is immers maar een naam, toch? En misschien ontkom ik er niet aan om beide namen door elkaar heen te gebruiken. Op dat “Heiligen der Laatste Dagen” kom ik later terug. Net als op de vraag waar de term “mormonen” eigenlijk vandaan komt.

• 

Na mijn doop in de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen voel ik heel sterk de behoefte om mijn persoonlijke gedachten, ervaringen en gevoelens te delen door middel van dit blog. Ik merk dat de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen in Nederland nog vrij onbekend is. Het zou mooi zijn als ik door middel van dit blog de onbekendheid en de eventuele vooroordelen en misverstanden over deze Christelijke stroming – want dat is het – een klein beetje kan wegnemen. Ik wil schrijven over alles wat mij bezig houdt en linksom of rechtsom met mijn geloof in Jezus Christus te maken heeft. Dit blog zal dan ook een “mixed bag” worden van feiten, meningen en observaties.

Het zou daarnaast heel mooi zijn als ik andere mensen kan enthousiasmeren voor het geloof. Toen ik ruim een jaar gelegen begon met het mijzelf verdiepen in het Boek van Mormon – waarover later meer – kwam ik erachter dat er nog maar weinig Nederlandstalige websites en podcasts waren die mij verder konden helpen bij mijn zoektocht naar de waarheid. Wat zou ik toen veel hebben gehad aan een persoonlijke blog van iemand die die zoektocht al achter de rug had! Die wetenschap motiveert mij om mijn persoonlijke ervaringen met jullie te delen. Dit is de eerste keer dat ik een blog start, dus ik weet niet goed waar ik allemaal tegenaan ga lopen. Om eerlijk te zijn heb ik geen idee waar ik aan begin.

Uiteraard zijn jullie opmerkingen van harte welkom!

Op 15 januari 2021 was het zover. Een beetje onwennig stond ik in mijn witte doopkleding in de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen aan het Oosteinde in Rotterdam. Met aan mijn rechterzijde de elders die mij de afgelopen maanden zo goed hebben begeleid: elder Osgood, die mij zou dopen, en elder Gardner, die mij de gave van de Heilige Geest zou verlenen. Hoe het zo ver was gekomen en hoe het mij daarna zou vergaan? Daarover vertel ik graag meer in dit blog.