In het Evangelie volgens Markus zegt Jezus, als hem gevraagd wordt naar het eerste gebod: ‘En u zult de Here, uw God, liefhebben met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand en met heel uw kracht.’
Ik wil daar twee elementen uitpikken: liefhebben met heel je hart en liefhebben met heel je verstand. Hoe moeten we dat voor ons zien?
Wij associeren het woord “liefde” meestal met ons hart, en dat is maar goed ook, want ik denk dat geen enkele liefdespartner erg enthousiast zal worden als zijn of haar partner op zijn knieën verklaart: ‘Ik heb er nog eens goed over nagedacht, maar het geheel overziende kom ik tot de conclusie dat ik op rationele gronden wel van je moet houden.’ Ik denk niet dat je met zo’n uitspraak hoge ogen gooit als je daarmee je aanstaande man of vrouw ten huwelijk wil vragen. Liefde, dat associeren we met verliefdheid, met vlinders in de buik, met een brandend hart en met passie. Kortom: het lijkt erop dat liefhebben met heel je hart de meest natuurlijke manier is waarop de liefde zich uit.
Maar liefhebben met heel je verstand, hoe zit het daar dan mee? Hoe moeten we ons dat voorstellen?
Deze blog gaat over geloof, dus voor het beantwoorden van deze vraag beperk ik me tot de liefde voor God. En dan moet ik meteen maar een bekentenis doen. Als het gaat om geloven, dan ben ik in de eerste plaats een rationeel ingesteld mens. Ik kan mijn hart nergens omheen plooien als mijn hoofd het niet gelooft. Toen ik voor het eerst kennis maakte met onze kerk, de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, moest ik dan ook even diep slikken toen ik hoorde hoe de belangrijke heilige geschriften van ons geloof, het Boek van Mormon, tot ons waren gekomen, namelijk via de verschijning van een engel. Daarover wijd ik een andere keer graag uit. Voor nu is een belangrijkere vraag wat het Boek van Mormon precies is.
In het Boek van Mormon staan heilige geschriften van volgelingen van Jezus. Net zoals God in de Bijbel tot Mozes en Noach sprak, heeft hij ook tot de mensen op het Amerikaanse halfrond gesproken. Die mensen, die we profeten noemen, hebben Gods woord opgeschreven. Hun geschriften zijn uiteindelijk in een boek bijeengebracht door een profeet die Mormon heette. In 1823 werd Joseph Smith door een engel naar de eeuwenoude kronieken geleid, en hij vertaalde ze door de macht van God. Net als de profeten vanouds die hem voorgingen, fungeerde Joseph Smith als Gods boodschapper en getuigde hij van de verzoening van Jezus Christus en van het vermogen van de Heiland om ons leven voorgoed te veranderen.
Net als de Bijbel bevat het Boek van Mormon bijdragen van veel schrijvers. Het is een verzameling dagboeken en geschiedkundige verslagen die van de ene schrijver op de andere zijn doorgegeven en een periode van zo’n duizend jaar bestrijken. De eerste schrijver is de profeet Nephi, die in 600 vóór Christus samen met zijn gezin Jeruzalem verliet om naar het Amerikaanse vasteland te trekken. Nephi gaf de kroniek door aan zijn jongere broer, die het op zijn beurt aan zijn zoon gaf. Elke schrijver gaf de kroniek door aan iemand die hij vertrouwde. Mormon was de profeet die alle geschriften in één boek samenbracht. Daarom wordt het boek het Boek van Mormon genoemd.
In 1823 werd Joseph Smith naar deze oude kroniek geleid, en hij vertaalde die met behulp van de macht van God.
Het Boek van Mormon bekrachtigt de Bijbel en geeft vaak verduidelijking met betrekking tot de leringen van Jezus Christus. Het is zoals de Bijbelboeken Markus en Lukas die dezelfde verhalen over Jezus bevatten. Hoewel de Bijbelboeken Markus en Lukas elkaar voor een groot deel overlappen, is het toch leerzaam om vanuit twee verschillende perspectieven over Jezus Christus te lezen. Zo is het ook met de Bijbel en het Boek van Mormon. Ze vullen elkaar aan en spreken elkaar op geen enkel punt tegen. Het lezen van het Boek van Mormon vergroot je kennis van de Bijbel en omgekeerd. Niets voor niets staat op de titelpagina van het Boek van Mormon “eveneens een testament aangaande Jezus Christus”. Daarbij is het woord “eveneens” cruciaal. Het Boek van Mormon is een extra getuigenis omtrent het bestaan van Jezus Christus. De Bijbel is de eerste getuigenis, geschreven op het Oostelijk halfrond; het Boek van Mormon is een tweede (extra) getuigenis, geschreven op het Westelijk halfrond. Veel mensen hebben zich afgevraagd waarom een extra getuigenis nodig is, kortom: waarom we niet genoeg hebben aan de Bijbel. Sommige mensen vinden het zelfs Godslastering om naast de Bijbel nog een ander heilig geschrift te erkennen. Ik heb dat zelf nooit zo ervaren. Omdat het Boek van Mormon mijn kennis over de Bijbel heeft vergroot, en sommige voor mij onduidelijke aspecten van de Bijbel heeft verhelderd, heb ik het Boek van Mormon altijd beschouwd als een ondersteuning van de Bijbel, niet als een geschrift dat daarmee op gespannen voet staat. Sommige voor mij duistere, ondoorgrondelijke onderdelen van de Bijbel ben ik opeens in een ander licht gaan zien nadat ik het Boek van Mormon ben gaan lezen. Voor mij is het Boek van Mormon dan ook een kostbaar geschenk, dat met terugwerkende kracht mijn waardering van de Bijbel heeft vergroot. De Bijbel en het Boek van Mormon laten zien dat God mensen op alle continenten van de wereld leidt en liefheeft.
Hieronder volgt een korte samenvatting van het Boek van Mormon, zoals die op de website van onze kerk te vinden is.
“Eigenlijk is het Boek van Mormon een familiekroniek. Lehi is een profeet in Jeruzalem. God waarschuwt Lehi in een droom dat hij met zijn gezin uit Jeruzalem weg moet vluchten, omdat de vijand de macht zal grijpen. Ze steken de oceaan over en komen op het Amerikaanse vasteland terecht. Laman en Lemuel, de oudste zonen van Lehi, geloven niet dat hun vader inspiratie van God ontvangt. Hun jongste broer, Nephi, heeft een groot geloof. Nephi wordt door God uitgekozen om het gezin te leiden en onderwijzen.
Na een tijdje ontstaan er twee groepen: de Nephieten en de Lamanieten. De groepen voeren vaak onderling oorlog, en hun geloof in Jezus wordt voortdurend op de proef gesteld. Dit geloof komt in het Boek van Mormon tot uiting in krachtige redevoeringen, levenslessen en geestelijke ervaringen.
Na zijn opstanding verschijnt Jezus aan de mensen op het Amerikaanse vasteland. Hij spreekt tot hen over de doop en vergeving. Hij geneest hun zieken en zegent hun kinderen. Hij sticht zijn kerk. In tegenstelling tot de mensen in Jeruzalem, luisteren de mensen in het oude Amerika wel naar Jezus. Na zijn bezoek leven ze honderden jaren in vrede.
Na verloop van tijd taant hun geloof en breekt er weer oorlog uit, waardoor vrijwel de hele bevolking omkomt.”
Terug naar de vraag hoe we ons het liefhebben van God met heel ons verstand moeten voorstellen. Ik kan die vraag alleen maar voor mezelf beantwoorden. Ik ben een groot fan van wetenschap, en dan met name van wiskunde en de natuurwetenschappen. Ik lees graag over de evolutieleer, de kwantummechanica en het ontstaan van ons heelal.
Er zijn ontelbare artikelen verschenen over de vraag of wetenschap en religie hand in hand kunnen gaan bij onze zoektocht naar de werkelijkheid. Volgens mij is het antwoord op die vraag een volmondig ja. Ik geloof dat religie en wetenschap niet op gespannen voet met elkaar hoeven te staan, sterker nog: dat ze elkaar kunnen aanvullen en dat ze allebei waardevolle inzichten kunnen opleveren bij onze aardse speurtocht. Waarbij de wetenschap vooral antwoord geeft op de “hoe” vragen en religie antwoord geeft op de “waarom” vragen. Er zijn ook vele voorbeelden van vooraanstaande wetenschappers, zelfs Nobelprijswinnaars, die zeer religieus waren of nog steeds zijn.
Nadat ik het Boek van Mormon twee keer had gelezen (één keer in het Nederlands en één keer in het Engels) en er uitgebreid op had gestudeerd, kwam ik al snel tot de conclusie dat dit boek geen verzinsel kon zijn van de ongeletterde Joseph Smith, een eenvoudige boerenjongen die leefde in het Amerika van het begin van de negentiende eeuw. Toen het Boek van Mormon net was gepubliceerd, vielen veel critici over de soms hoogdravende schrijfstijl met zijn vele herhalingen. Pas in de twintigste eeuw kwamen veel wetenschappers er achter dat het Boek van Mormon veel ingewikkelder in elkaar stak dan op het eerste gezicht leek. Er worden verschillende schrijfstijlen en stilistische genres gehanteerd, volkomen in overeenstemming met de claim dat het oorspronkelijke Boek van Mormon door meerdere auteurs is geschreven (en pas later door Joseph Smith is gedicteerd). Er komen meer dan duizend oude Hebreeuwse stijlfiguren in voor die in de tijd van Jospeh Smith niet eens bekend waren. Zo is bijvoorbeeld hoofdstuk Alma 36 één groot chiasme, een stijlfiguur waarbij de overeenkomstige termen van verschillende formuleringen in omgekeerde volgorde worden geplaatst. Een mooi voorbeeld is het rijmschema ABBA, zoals in het onderstaande gedicht Insomnia van de bekende Nederlandse dichter J.C. Bloem:
Denken aan de dood (A) kan ik niet slapen (B)
En niet slapend (B) denk ik aan de dood (A).
Alma 36 heeft maar liefst 17 concepten die in omgekeerde volgorde worden herhaald. Dat chiasme is zo ingewikkeld dat het pas in 1967 werd ontdekt. Als Joseph Smit erop uit was om zijn publiek te imponeren met deze complexiteiten, had hij er tijdens zijn leven wel de aandacht op gevestigd!
Maar dat is nog niet alles. Het Boek van Mormon bevat meer dan 200 namen en meer dan 100 locaties, die op consistente wijze worden gebruikt. Er wordt een eigen systeem van gewichten en geldeenheden opgevoerd, dat niet alleen 100% consistent is, maar ook nog eens verwantschappen vertoond met soortgelijke systemen uit het oude Egypte en Mesopotamië. Het Boek van Mormon bevat ingewikkelde veldslagen, briljante theologische concepten die je pas begrijpt nadat je ze meerdere keren hebt gelezen, flashbacks en zelfs flashbacks binnen flashbacks, zonder dat de correcte chronologie van het overkoepelende verhaal ook maar één moment in gevaar komt. Er zijn intertekstuele verwijzingen, er worden verschillende kalenders gehanteerd en er wordt een complexe geografie ten tonele gevoerd, die ook hier weer volledig consistent is door de verschillende verhalen en tijdvakken heen. En dit is nog maar het tipje van de ijsberg. Het is gewoonweg spectaculair, en al helemaal als je weet dat Joseph Smith (zoals gezegd zonder enige relevante opleiding) het Boek van Mormon, dat bestaat uit bijna 270.000 woorden, in één ruk heeft gedicteerd, volgens getuigen zonder gebruik te maken van andere boeken of geschreven aantekeningen, en zonder dat het achteraf noemenswaardig hoefde te worden gecorrigeerd, en dat alles in een tijdspanne van slechts 65 werkdagen.
Professor Daniel Person schreef dan ook: “The intricate structure and detailed complexity of the Book of Mormon seem far better explained as the work of several ancient writers using various written sources over the space of centuries than exploding suddenly from the mind of a barely educated manual laborer on the American frontier.”
Het Boek van Mormon is niet minder dan een hedendaags wonder, of zoals het Boek van Mormon het zelf noemt: “a marvelous work and a wonder” (2 Nephi 27).
Dit alles bracht mij tot de overtuiging dat het Boek van Mormon wel waar moest zijn. Mede daardoor kan ik nu getuigen dat ik van God (waarover zo uitgebreid wordt geschreven in het Boek van Mormon) houd met heel mijn verstand.
Is dat voldoende? Ik denk het niet. Voor mij persoonlijk was het geloven met heel mijn verstand een belangrijke stap, maar uiteindelijk gaat het er óók om dat je van God houdt met heel je hart, ziel en kracht. Daarvoor was een geloofssprong nodig, die ik pas kon maken nadat ik een getuigenis had ontvangen via de Heilige Geest. Daarover vertel ik graag meer in een volgende blogpost.
Op zoek naar waarheid 