Lang leve de appel!

De erfzonde is de zondigheid die alle mensen vanaf hun geboorte als het ware op hun voorhoofd krijgen gestempeld omdat het eerste mensenpaar, Adam en Eva, Gods gebod schonden door van de boom van kennis van goed en kwaad te eten. Dat is het bekende verhaal van de slang die Eva verleidde om een hapje van de appel te nemen. Vrijwel alle Christelijke kerken onderschrijven het leerstuk van de erfzonde. Vrijwel alle Christelijke kerken, behalve de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen. Het staat zelfs prominent in onze geloofsartikelen, helemaal aan het begin: “Wij geloven dat de mens zal worden gestraft voor zijn eigen zonden en niet voor Adams overtreding.”

Ik ben opgegroeid in de Katholieke Kerk en heb altijd veel moeite gehad met het leerstuk van de erfzonde. Net als met het uitvloeisel daarvan, de kinderdoop. Tot in de jaren zestig van de vorige eeuw moesten doodgeboren en dus ongedoopte kinderen van de Katholieke Kerk in ongewijde aarde worden begraven. De erfzonde was immers niet door de doop weggenomen. Ik heb dat altijd redelijk barbaars gevonden. Net als het idee dat de zielen van ongedoopte kinderen naar het voorgeborchte zouden gaan, in plaats van naar de hemel. Gelukkig schijnt Paus Benedictus XVI daar een aantal jaar geleden enige nuance in te hebben aangebracht.

Mijn ex-vrouw en ik hebben onze dochter Selina nooit laten dopen. Nu had ik een zeer christelijke collega op mijn werk die er net ná de aanslagen van 11 september 2001 van overtuigd was dat het einde der tijden was aangebroken. Selina was toen bijna twee jaar oud. Mijn collega wist dat Selina niet was gedoopt en op de dag na 11 september smeekte hij mij dan ook om haar alsnog te laten dopen, omdat ze anders niet in de hemel terecht zou komen. Zijn ongerustheid daarover was oprecht en goed bedoeld. Ik heb daarover hele discussies met hem gevoerd, maar mijn opvattingen bleven onwrikbaar. Net als die van hem, overigens. Ik waardeerde zijn bezorgdheid, maar ik zei ook: “Een God die kleine kinderen niet toelaat tot de hemel, dat kan mijn God niet zijn.”

Wat een verademing was het voor mij toen ik in aanraking kwam met het standpunt van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen. Mormonen geloven dat kinderdoop onnodig is, omdat kinderen onschuldig zijn en zonder zonde worden geboren. Pas als zij zo’n jaar of acht zijn, bereiken zij de jaren van verantwoordelijkheid en kunnen zij door Satan worden verleid. Dan pas zijn zij in de ogen van God verantwoordelijk geworden. Daarvóór hoeven zij zich dus niet te bekeren en hebben zij ook geen doop nodig.

In de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen draait het om keuzevrijheid, de eigen verantwoordelijkheid van de mens en de tegenstelling tussen goed en kwaad. Als die tegenstelling er niet zou zijn, dan zou het zelfstandig handelen van de mens (met alle verleidingen die daarbij horen) geen enkele zin hebben. In 2 Nephi 2:11 staat het prachtig verwoord: “… want er moet wel een tegenstelling in alle dingen zijn. Indien die er niet was… dan kon er geen rechtvaardigheid worden teweeggebracht, noch goddeloosheid, heiligheid noch ellende, goed noch kwaad. Dan moesten alle dingen wel een samengesteld geheel zijn; want indien het één geheel was, zou het wel als dood moeten blijven, en leven noch dood hebben, verderfelijkheid noch onverderfelijkheid, geluk noch ellende, gevoel noch gevoelloosheid.” En in vers 12 staat nog: “Dan moest het wel als een zinloos iets zijn geschapen en zou de schepping ervan zonder doel zijn geweest.”

Ik vind dat van een hamerende logica, die mij altijd zeer heeft aangesproken. Het verklaart ook prachtig waarom het kwaad in de wereld bestaat. Zonder het slechte, zou ook het goede niet als zodanig kunnen bestaan. Dan zou alles één grote brei zijn, zonder dat je kunt zeggen of iets goed of slecht is. God heeft ons het vermogen gegeven om het onderscheid te maken tussen goed en slecht en het is ónze verantwoordelijkheid om daarnaar te handelen. Kinderen moeten dat vermogen nog ontwikkelen, en daarom hoeven zij ook niet te worden gedoopt. In het Hof van Eden hadden Adam en Eva dat vermogen in eerste instantie ook niet. Pas mét de zondeval kwam het besef van goed en kwaad en de door God gegeven macht om daartussen te kiezen. Die zondeval maakte deel uit van het plan dat God met ons had. Daar valt nog veel meer over te zeggen, maar voor mij is de essentie dat we juist dankbaar moeten zijn met Gods plan en de eigen verantwoordelijkheid die Hij ons heeft gegeven. Lang leve de appel! Of dadel. Of banaan. Of wat het ook is geweest.