Veelwijverij

Mormonen en polygamie. Het is een wijdverbreid misverstand. Het is vaak het eerste waar mensen aan denken bij het woord “mormoon”: iemand die er meerdere vrouwen op nahoudt. Veel leden van De Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen zijn dan ook veel tijd kwijt aan het uitleggen op feestjes en partijen dat ze toch echt maar met één vrouw getrouwd zijn en er ook stiekem geen bijvrouwen op nahouden.

De foto boven dit stukje komt uit de HBO-serie Big Love. Big Love gaat over een fundamentalistische polygame mormonenfamilie uit Utah. Dat leidt vooral tot een hoop gedoe en emoties, wat uiteraard vermakelijke televisie oplevert. Met de werkelijkheid heeft het echter weinig te maken. In de Verenigde Staten zullen ongetwijfeld nog polygame fundamentalisten wonen die hun wortels hebben in het mormonisme, maar de hedendaagse kerkleiders zijn er duidelijk over: zij willen niets te maken hebben met mensen die een meervoudig huwelijk hebben. Als men erachter komt dat leden een meervoudig huwelijk hebben, worden deze geëxcommuniceerd. Zelfs in landen waar het meervoudig huwelijk is toegestaan, leert de kerk dat het huwelijk monogaam moet zijn.

Ook het Boek van Mormon is er glashelder over. Zo staat er in Jacob 2, vers 27: “Daarom, mijn broeders, hoor mij aan, en luister naar het woord van de Heer: want geen enkele man onder u zal meer dan één vrouw hebben; en hij zal geen bijvrouwen hebben.” Dat is klare taal.

Maar waar komt dat misverstand over polygamie dan toch vandaan? Het antwoord op die vraag is simpel. In de begintijd van de Heiligen der Laatste Dagen (halverwege de 19e eeuw) kregen sommige kerkleiders en leden het gebod van God om het meervoudig huwelijk uit te oefenen. Dus toch! Dat gebod werd echter in 1890 weer ingetrokken. Waarom die relatief korte periode waarin polygamie werd toegestaan, nee, zelfs werd geboden? Het antwoord op die vraag is opnieuw te vinden in Jacob 2, maar dan in vers 30. Daarin staat: “Want, zegt de Heer der heerscharen, als Ik voor Mijzelf nageslacht wil doen opstaan, zal Ik mijn volk gebieden; maar anders moeten zij naar deze dingen luisteren.” Ik interpreteer de verzen uit Jacob 2 als volgt: God is tegen polygamie, tenzij Hij het expliciet van mensen verlangt. Maar waarom zou God dat expliciet verlangen?

Voordat ik een antwoord probeer te geven op die vraag, wil ik benadrukken dat polygamie niet een typisch mormoons verschijnsel is. In het Oude Testament komt een aantal heilige profeten voor die meerdere vrouwen hadden. Denk aan Abraham, Jacob en Mozes. Maar goed, dat verklaart nog niet waarom het werd toegestaan. Wat het wellicht wél verklaart, is dat door het meervoudig huwelijk er in de begintijd van de kerk meer kinderen dan normaal werden geboren. Juist in de begintijd was het voor de kerk essentieel om voldoende groot te worden, een kritische massa te bereiken. Andere overwegingen waren wellicht sociaal van aard. Halverwege de 19e eeuw waren er veel arme, alleenstaande vrouwen en weduwen met wezen. Door het meervoudige huwelijk kwamen er simpelweg meer mannen beschikbaar om voor hen te zorgen. Financiële onafhankelijkheid was voor de meeste vrouwen in die tijd helaas niet weggelegd.

Hoe het ook zij, we weten inmiddels dat het gebod tot polygamie halverwege de 19e eeuw leidde tot een hoop gedoe, net als in de serie Big Love. Veel mensen weigerden. Weer anderen verlieten de kerk. Een aantal leden dat niet gelukkig was in een meervoudig huwelijk vroeg een echtscheiding aan.

U merkt dat ik hierboven een paar keer het woord “wellicht” gebruik. Met andere woorden: ik druk mij voorzichtig uit. Wij kunnen in deze tijd speculeren over de achtergrond van polygamie in de 19e eeuw, maar we weten natuurlijk nooit voor de volle 100% hoe het zat. Gods wegen zijn soms ondoorgrondelijk. Wat we inmiddels wél weten, is dat polygamie niet langer is toegestaan in de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen.